Ekmeğin Tarihçesi

Ekmeğin tarihi, insanlık tarihi kadar eskidir. İlk insanlar su ile ıslatılmış ve kendi haline birakilmis bugday kirmasinda gözeneklerin meydana geldigini görmüsler, bu kitleyi sicak taslar üzerinde pisirdikleri zaman, bunda tad ve lezzet oldugunu anlamislardir. Daha sonra av için yaptiklari uzun seyahatlerde, bu ilkel mayali ekmegi de beraberinde götürmüslerdir. Eski devirlerde insanlar yiyeceklerini herhangi bir isleme tabi tutmadan tüketmekteydi. Bunun istisnasi belki de bugday ve undan üretilen ekmekti. Yapilan arastirmalardan anlasildigina göre M.Ö. 4000 yillarinda Babiller firinlarda ekmek pisirmeyi biliyorlardi. Yine M.Ö. 4300 yillarinda degirmencilik ve firincilik sanatinin icra edildigi, yapilan kazilardan anlasilmistir. Mayali ekmek, ilk kez M.Ö. 1800 yillarinda Eski Misirlilar tarafindan tesadüfen bulunmustur. Misirlilarin, ekmegin zenginlestirilmesinden haberdar olduklari, ekmege bal, hurma gibi maddeler kattiklari tesbit edilmistir. Eski Misir’da hemen her olayda ve törende ekmek, ekonomik katkisi açisindan büyük nimet olarak kabul edilmistir. Ekmek yapim sanati Akdeniz ülkelerine Eski Misir’dan yayilmistir. Eski Yunanlilar, M.Ö. 8. yüzyilda ekmegi Misirlilar’dan ögrenmislerdir. Daha sonra Romalilar zamaninda ekmekçilik oldukça gelismis ve büyük ticari firinlar yapilmistir. Ekmek yapma sanati, Orta Avrupa’ya ve Avrupa’nin diger ülkelerine ise çok sonralari, güneyden yayilmistir. Ekmek yapiminda çavdar ve diger tahillar da kullanilmaya baslanmistir. Avrupa’da 15. yüzyilda beyaz ekmek yapimi baslamis, bunu o devirlerde ancak zengin sinif yiyebilmistir. Mikroorganizmalarin ve mayanin kesfinden sonra 19. yüzyilda ticari olarak üretilmeye baslanmis ve bu asamadan sonra da ekmek artik bir sanayi dali haline gelmistir. Bugün dünya ülkelerinin %53’ünde ekmek, alinan toplam kalorinin %50’sini, %87’sinde ise alinan kalorinin %30’undan fazlasini saglamaktadir. Ekmegin oldukça az tüketildigi iddia edilen Bati Avrupa Ülkeleri’nde bile alinan proteinin %30’u, karbonhidratlarin, %50’si, B grubu vitaminlerin %50’si, E vitaminin %75’i ekmekten saglanmaktadir. Avrupa’nin güney ve dogu ülkelerinde (Italya, Yunanistan, Romanya, Bulgaristan, Macaristan, Yugoslavya) ekmek tüketimi daha fazladir. 4000 YIL ÖNCE 18 EKMEGE BIR EV Gazi Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü΄nde arastirma görevlisi olan Gürkan GÖKÇEK΄in Kültepe-Kanis΄ten çikarilan tabletler üzerinde yaptigi arastirmalar oldukça ilginç bilgileri ortaya çikardi. Asurlular΄in gümüse büyük önem verdiklerini ve fiyatlari gümüs üzerinden belirlediklerini ifade eden GÖKÇEK, o dönemlerde altinin fiyatlandirmada çok nadir olarak kullanildiginin belirlendigini söylüyor. Kültepe-Kanis kazilarinda çikan tabletlerde, 4 bin yil öncesine ait köle, hayvan, gayrimenkul, kumas, maden, içecek ve yiyecek ile ilgili bazi fiyatlar bulduklarini belirten Gökçek΄in yaptigi arastirmalara göre gayrimenkuller, diger nesnelere göre daha ucuz fiyatlarla satiliyormus. Anadolu΄daki Asur Ticaret Kolonilerinde, 1-1.5 segel gümüse (1 segel; 8 gram) bir adet ekmek alinirken, ev fiyatlari 18-668, tarla fiyatlari, 60-180 segel gümüs arasinda degisiyormus. Buna göre bundan 4000 yil önce dört ekmege bir köle, 18 ekmege bir ev satin alinabiliyormus. Kayseri-Malatya karayolunun 28. kilometresinde bulunan Kültepe-Kanis kazi alani, Asur Ticaret Kolonilerinin dini, sosyal ve kültürel yapisi kadar, iktisadi yasamlarina da isik tutuyor.